Z powrotem

Patogeny

Chwościk buraka

Czynnik chorobotwórczy: Grzyb (Cercospora beticola)

Chwościk buraka należy obok mączniaka właściwego oraz ramularii do chorób liści o najistotniejszym znaczeniu dla uprawy buraka cukrowego. Intesnywne porażenie plantacji buraka przez chwościka burakowego może prowadzić do znacznych strat w plonach, także do strat całkowitych. Straty obejmują zarówno obniżony plon buraków jak i silnie obniżoną zawartości cukru.

Chwościk buraka występuje we wszystkich regionach uprawy buraka cukrowego. Na początku lata, w stadium początkowym choroby, pojawiają się na liściach małe, okrągłe, szare plamki o średnicy 2 do 3 mm. Widoczna jest szeroka, czerwonobrunatna obwódka plam. W środku plam zauważyć można szarą grzybnię z czarnymi punkcikami trzonków konidialnych. Chora tkanka liścia odróżnia się wyraźnie od jego zdrowej części. W przypadku silnego porażenia dochodzi do zlewania się plamek, choroba rozprzestrzenia się, poczynając od starszych liści, od zewnątrz do wewnątrz. Zaschnięte liście obumierają, buraki wypuszczają ciągle nowe liście, co powoduje tworzenie się korzeni podobnych kształtem do ananasa. Rozwojowi patogena (grzyba) sprzyjają wysoka temperatura podczas dnia (25–30 °C) oraz wysoka wilgotność powietrza (co najmniej 96 %). Choroba rozpoczyna się na polu gniazdowo, wiatr i krople deszczu roznoszą zarodniki grzyba na całą plantację.

We wczesnym stadium chwościk burakowy może zostać pomylony z bakteryjną plamistością liści (pseudomonas) i ramularią.

Ryzyko infekcji chwościkiem można ograniczyć stosując długi płodozmian buraka cukrowego, tzn. co najmniej 2 lata przerwy w uprawie. Krótkie płodozmiany oraz pozostawianie na polu porażonych liści stanowią źródło porażenia chwościkiem burakowym. Oprócz tego, należy wybrać do uprawy odmiany buraka o zdrowych liściach. Dotyczy to w zwłaszcza regionów o wysokim stopniu ryzyka (ciepły, wilgotny klimat).

Na początku lata należy kontrolować plantację pod względem pojawiania się plam chwościka burakowego i przystąpić do zwalczania choroby według zasady progu szkodliwości gospodarczej.

W żadnym przypadku nie należy zwlekać zbyt długo z wykonaniem pierwszego zabiegu fungicydowego.

Nicienie

W roku 2018 mieliśmy na terenie Polski nie tylko bardzo posuszne warunki glebowe w niektórych lokalizacjach w kraju, ale również bardzo wysoką liczbę dni słonecznych, co spowodowało powstanie dobrych warunków do namnażania się mątwika burakowego ( Heterodera Schachti).

W związku z intensyfikacją produkcji buraka cukrowego, a co za tym idzie skracaniem następstwa roślin, a także częstą obecnością w płodozmianie roślin krzyżowych (rzepak ozimy) mamy do czynienia z narastającą presją tego szkodnika w uprawie buraków cukrowych.

W glebie zawartość jaj i larw mątwika burakowego na poziomie około 800 -1000 sztuk w 100 ml gleby lub alternatywnie 10 -20 cyst zawierających jaja szkodnika, może powodować już powstanie kilkuprocentowych strat w plonie.

Mątwik burakowy jest przyczyną powstawania tak zwanej brody korzeniowej, która powoduje podsychanie porażonych roślin szczególnie w trakcie dnia przy dużej operacji słonecznej. Dodatkowo, jeżeli na plantacji znajdują się rośliny żywicielskie takie jak np. samosiewy rzepaku czy komosa, wydzieliny korzeni tych roślin stymulują rozwój larw mątwika.

Roślina buraka cierpi na niedosyt wilgoci, a co za tym idzie zaczyna tracić liście okółkowe, natomiast liście środkowe pozostają. Aparat liściowy ulega degeneracji, często jest również bardziej podatny na występowanie chorób grzybowych lub bakteryjnych. Korzeń zaatakowanej rośliny jest wyraźnie mniejszy, często niekształtny czy rozdwojony. Straty plonu w zależności od natężenia występowania mątwika burakowego wahają się od kilku do nawet 50-60 % . Często można spotkać pola gdzie zawartość larw i jaj w 100 ml gleby sięga nawet kilku tysięcy sztuk, co eliminuje takie pola z uprawy buraka w dotychczasowym natężeniu.

W przypadku podejrzenia, że na danym polu występuje mątwik (widoczne placowe i czasowego więdnięcie roślin buraka oraz obecności cyst szkodnika na korzeniu), należy pobrać próbę gleby podobnie jak pobiera się próbki gleby na ocenę zawartości składników pokarmowych i dokonać analizy gleby na zawartość patogena.

Jednocześnie plantator, w celu redukcji zagrożenia mątwikiem, powinien podjąć działania zmierzające do wydłużenia rotacji buraka cukrowego w płodozmianie, uprawy w poplonach roślin wrogich dla mątwika, jak np. gorczycy mątwikobójczej, a także wybór na zamątwiczone pola odmiany buraka o wysokiej tolerancji na nicienie.

Rizomania

Czynnik chorobotwórczy: Wirus nekrotycznego żółknięcia nerwów buraka (Beet Necrotic Yellow Vein Virus, BNYVV)

Rizomania to jedna z ekonomicznie najistotniejszych chorób buraka cukrowego, występująca we wszystkich regionach jego uprawy. Już nawet słaby poziom porażenia może być przyczyną obniżenia plonu (technologiczny plon cukru) o nieomal 20% w przypadku uprawy odmian nietolerancyjnych.

Rizomania uszkadza aparat liściowy oraz w szczególności system korzeniowy buraka. W fazie początkowej występują ogniskowo rozjaśnienia liści (chlorozy) i żółknięcia nerwów liści. Mimo dostatecznego nawodnienia buraki cukrowe wykazują objawy więdnięcia. W dalszych fazach choroby dochodzi do wydłużania się ogonków liściowych i nienaturalnego kurczenia się blaszek liściowych. Na korzeniach intensywnie wyrastają drobne korzonki boczne, tworząc tak zwaną brodę korzeniową. Korzonki boczne częściowo silnie odstają, tworząc odnogi. Buraki wykazują mizerny wzrost, ich kształt staje się kulisty. Na przekroju korzenia widoczne są pierścienie zbrązowiałych naczyń.

Zakażenie rizomanią można stwierdzić także po zbiorze buraków, przez analizę jakości danej dostawy. Zawartość cukru w burakach zakażonych rizomanią jest z reguły o 10 do 20% niższa niż u zdrowych buraków. Również zawartość azotu alfaaminowego jest znacznie niższa (20-30%). Silnie wzrasta natomiast zawartość sodu (100-600%).

Nośnikiem wirusa rizomanii jest grzyb glebowy Polymyxa betae. Optymalne warunki rozwoju znajduje on w glebach o temperaturze pomiędzy 15 a 25°C, przy dostatecznej wilgotności oraz neutralnej lub słabo alkalicznej wartości pH. Zarodniki pływkowe, zawierające wirus, przenoszą go przy wtargnięciu do komórki roślinnej. W ten sposób wirus może się następnie rozwijać i rozprzestrzeniać w organizmie buraka cukrowego oraz innych roślin żywicielskich (np. szpinak, burak liściowy, burak ćwikłowy). W formie przetrwalnikowej grzyb może przetrwać w glebie i zachować zdolność do zakażania przez okres do 20 lat.

Rizomania (wzgl.grzyb Polymyxa betae) roznoszony jest przez przez drobne cząsteczki gleby, przenosić mogą ją maszyny do uprawy gleby lub ochrony roślin, oraz pojazdy transportujące buraki po zbiorze. Ze względu na możliwość roznoszenia choroby przez wiatr i krople wody (erozja wietrzna i wodna) kontrola wirusa jest niemożliwa.

Zwalczanie rizomanii nie jest możliwe ani za pomocą środków ochrony roślin, ani za pomocą płodozmianu lub zabiegów agrotechnicznych. Stratom w plonach można zapobiec jedynie poprzez stosowanie do uprawy odmian tolerancyjnych na rizomanię. W Polsce oferowane są wyłącznie nowoczesne, tolerancyjne na rizomanię odmiany buraków cukrowych, które pod względem plonu cukru przewyższają odmiany standardowe zarówno na zakażonych jak i niezakażonych stanowiskach uprawy.

Szarek Komośnik - (Bothynoderes punctiventris ) – znaczący szkodnik buraka cukrowego.

Po doświadczeniach 2018 roku związanych z wystąpieniem na masową skalę w rejonie Polski Południowo- Wschodniej szarka komośnika - chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych, chcielibyśmy zwrócić Państwa uwagę na kilka aspektów związanych z jego zwalczaniem.

Szarek komośnik jest dużym, silnym i wytrzymałym chrząszczem o długości ciała w granicach 10-12 mm, który w trakcie żerowania jest w stanie zniszczyć doszczętnie siewkę buraka cukrowego - zarówno liście jak i łodyżki wraz z unerwieniem. Szarek zimuje w glebie na polach po uprawie buraków w większości w profilu glebowym do głębokości 20-25 cm, ale również i głębiej. Wszelkiego rodzaju porośnięte chwastami drogi polne oraz miedze są naturalnym miejscem zimowania szkodnika, który żywi się porastającymi je chwastami a szczególnie ostrożeniem i komosą.

Larwy szarka komośnika bytujące w glebie, żywią się korzeniami roślin uprawnych i chwastów, natomiast formy dorosłe preferują młode i soczyste siewki buraków cukrowych.

Prowadzone przez pracowników agrotechnicznych przemysłu cukrowniczego odkrywki glebowe na polach po burakach wskazują na dużą obecność chrząszczy szarka komośnika w glebie. Szarek, który szuka pożywienia, może przemieszczać się pokonując niewielkie odległości po powierzchni pola lub w odpowiednich warunkach, dokonując kilku lub kilkudziesięciometrowych przelotów wykorzystując do tego właściwości ciepłego powietrza i odpowiednią siłę wiatru.

Dlatego duże znaczenie w walce z szarkiem ma zastosowanie metod agrotechnicznych, takich jak np. głęboka orka buraczyska niszcząca naturalne środowisko zimowania szarka lub utrudnianie mu poruszania się w kierunku pól obsianych burakami poprzez wyorywanie stromych bruzd na polach po burakach. Odpowiednia izolacja pól obsianych burakami, jakkolwiek trudna do realizacji w praktyce jako jedna z metod zwalczania, utrudnia szarkowi komośnikowi przenoszenie się na nowe miejsca żerowania.

Obecnie do zwalczania szarka komośnika oprócz preparatu Firmy Bayer – Proteus 110 OD o działaniu kontaktowo – żołądkowym ( zezwolenie czasowe) oraz preparatu Cyperkill Max 500 (zezwolenie czasowe) firmy Arysta LifeScience dostępny jest preparat Karate Zeon 050 CS (rejestracja stała) firmy Syngenta, również o takim samym działaniu.

Tylko kompleksowe połączenie metod agrotechnicznych z ochroną preparatami chemicznymi może zahamować migrację tego groźnego szkodnika i pozwoli na zmniejszenie strat w uprawie buraków. Szkodnik w sprzyjających warunkach pogodowych potrafi dokonywać takiego spustoszenia na plantacjach buraków cukrowych ,że w niektórych krajach zdarzały się sytuacje braku odpowiedniej ilości surowca dla przemysłu, co prowadziło do zamknięcia cukrowni w danym roku i przerzucenia pozostałej ilości surowca do innego zakładu gwarantującego odpowiednią długość kampanii.

Calculator